تغذیه در جراحی چاقی
یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های زندگی قبل و بعد از جراحی، نحوه‌ی غذا خوردن است.
بعد از جراحی قرار نیست فقط «کمتر غذا بخورید».
قرار است هوشمندانه‌تر غذا بخورید.
معده کوچک‌تر شده و بدن شما به دریافت مواد مغذی کافی، با حجم غذای کمتر، نیاز دارد.
قبل از جراحی چه بخوریم؟
قبل از جراحی، هدف فقط کاهش عدد وزن نیست.
تغذیه مناسب می‌تواند بدن را برای جراحی آماده کند و به اصلاح برخی کمبودهای تغذیه‌ای کمک کند.
غذاهای سرشار از پروتئین، سبزیجات، مواد غذایی کم‌فرآوری‌شده و مایعات مناسب معمولاً جایگاه مهمی در برنامه غذایی دارند.
در مقابل، بهتر است مصرف خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های بسیار پرکالری و کم‌ارزش غذایی محدود شود.
برنامه‌ی غذایی قبل از عمل باید با توجه به شرایط شما توسط متخصص تغذیه تنظیم شود.
هفته اول بعد از جراحی
در روزها و هفته‌های ابتدایی، رژیم غذایی بسیار متفاوت از قبل است.
در این مرحله معمولاً تمرکز روی:
- مایعات کافی
- جلوگیری از کم‌آبی
- تحمل مناسب دستگاه گوارش
- شروع تدریجی تغذیه
- و سپس افزایش تدریجی پروتئین
است.
نوع مایعات و مقدار مصرف باید طبق دستور تیم درمان باشد.
چرا پروتئین بعد از جراحی مهم است؟
وقتی وزن کم می‌کنید، بدن فقط چربی از دست نمی‌دهد.
اگر تغذیه و فعالیت مناسب نباشد، بخشی از کاهش وزن می‌تواند از توده‌ی عضلانی باشد.
پروتئین کافی، همراه با فعالیت بدنی مناسب، یکی از عوامل مهم در حفظ توده‌ی عضلانی است.
به همین دلیل در برنامه غذایی بعد از جراحی، پروتئین جایگاه ویژه‌ای دارد.
مقدار دقیق مورد نیاز هر فرد باید توسط تیم درمان مشخص شود.
آب خوردن بعد از جراحی
کم‌آبی یکی از مشکلاتی است که در روزها و هفته‌های اول باید جدی گرفته شود.
به دلیل کوچک شدن حجم معده، ممکن است نتوانید مانند گذشته حجم زیادی مایعات را یک‌باره بنوشید.
بنابراین معمولاً نوشیدن مایعات باید در حجم‌های کم و در فواصل منظم انجام شود.
هدف این است که بدن شما در طول روز به اندازه کافی مایعات دریافت کند.
آیا بعد از جراحی می‌توانیم غذای معمولی بخوریم؟
بله؛ اما نه بلافاصله و نه با حجم قبل.
بعد از طی مراحل رژیم، بسیاری از بیماران می‌توانند به تدریج انواع مختلف غذاها را وارد برنامه خود کنند.
اما حجم وعده‌ها کوچک باقی می‌ماند و نحوه‌ی خوردن اهمیت زیادی دارد.
آرام خوردن، خوب جویدن و توقف غذا هنگام احساس سیری از عادت‌های مهم بعد از جراحی هستند.
NIDDK نیز بر وعده‌های کوچک، جویدن مناسب و پیشرفت تدریجی رژیم بعد از جراحی تأکید دارد.
چه چیزهایی ممکن است بعد از جراحی مشکل‌ساز شوند؟
تحمل غذا در افراد مختلف متفاوت است.
اما برخی خوراکی‌ها معمولاً ارزش غذایی پایینی دارند یا ممکن است دریافت کالری را بالا ببرند؛ مانند:
- نوشیدنی‌های شیرین
- شیرینی‌ها
- خوراکی‌های بسیار چرب
- تنقلات پرکالری
- نوشیدنی‌های گازدار در صورت توصیه تیم درمان به پرهیز از آنها
- غذاهایی که بدون توجه به حجم و سیری مصرف می‌شوند
قرار نیست یک «لیست ممنوعات همیشگی» برای همه افراد داشته باشیم.
هدف، ساختن یک الگوی غذایی سالم و قابل ادامه است.
مکمل‌ها؛ چرا باید جدی گرفته شوند؟
بعد از بعضی جراحی‌های چاقی، دریافت یا جذب برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی ممکن است کاهش پیدا کند.
به همین دلیل، مصرف مکمل‌های تجویزشده اهمیت دارد.
بسته به نوع جراحی و شرایط فرد ممکن است مکمل‌هایی مانند:
- مولتی‌ویتامین
- آهن
- ویتامین B12
- کلسیم
- ویتامین D
و مکمل‌های دیگر مورد نیاز باشند.
نوع و مقدار مکمل باید بر اساس نوع جراحی، آزمایش‌ها و نظر تیم درمان تعیین شود.
کمبودهای تغذیه‌ای در صورت بی‌توجهی می‌توانند به مشکلاتی مانند کم‌خونی یا مشکلات استخوانی منجر شوند.
ریزش مو بعد از جراحی
ریزش مو یکی از نگرانی‌های رایج بیماران است.
در ماه‌های ابتدایی کاهش وزن سریع، بعضی افراد دچار ریزش موی موقت می‌شوند.
این مسئله می‌تواند با تغییرات بدن، کاهش سریع وزن و دریافت ناکافی بعضی مواد مغذی ارتباط داشته باشد.
اما اگر ریزش مو شدید، طولانی یا غیرطبیعی باشد، بهتر است وضعیت تغذیه‌ای و آزمایش‌های لازم بررسی شود.
خودسرانه مکمل‌های متعدد مصرف نکنید.
آیا بعد از جراحی می‌توانیم شیرینی بخوریم؟
هدف این نیست که یک ماده غذایی را برای همیشه «ممنوع» اعلام کنیم.
اما شیرینی‌ها و نوشیدنی‌های شیرین معمولاً کالری زیادی در حجم کم دارند و می‌توانند کاهش وزن را دشوار کنند.
در برخی جراحی‌ها، مصرف مقدار زیادی قند می‌تواند علائم ناخوشایندی مانند علائم مرتبط با dumping ایجاد کند.
بنابراین بهتر است مصرف این مواد بسیار محدود و مطابق برنامه تغذیه‌ای شما باشد.
تغذیه بعد از جراحی یعنی چه؟
تغذیه بعد از جراحی یعنی:
پروتئین کافی + مایعات کافی + غذای باکیفیت + حجم
مناسب + مکمل‌های لازم + پیگیری منظم
این ترکیب، پایه‌ی تغذیه‌ی سالم بعد از جراحی است.